Câu nói “AI sẽ thay thế con người” xuất hiện rất nhiều. Nó khiến một số người hào hứng, nhưng cũng làm nhiều người lo lắng. Nỗi lo này không vô lý. AI thật sự đang làm được nhiều việc hơn trước. Nhưng nếu hiểu câu nói này quá đơn giản, doanh nghiệp sẽ dễ ra quyết định sai.
AI không thay thế toàn bộ con người trong mọi vai trò. AI thường thay thế hoặc hỗ trợ từng tác vụ cụ thể. Một công việc thường gồm nhiều phần khác nhau. Có phần lặp lại, có phần cần cảm xúc, có phần cần phán đoán. Vì vậy, cần nhìn AI theo từng tác vụ.
AI thay thế tác vụ lặp lại
Nhiều công việc văn phòng có phần rất lặp lại. Ví dụ, viết bản nháp email, tóm tắt tài liệu hoặc tạo checklist. AI có thể hỗ trợ rất tốt những việc này. Nó làm nhanh, ít mệt và có thể tạo nhiều phiên bản. Đây là lợi thế rõ ràng.
Tuy nhiên, một nhân viên không chỉ làm các việc lặp lại. Họ còn hiểu khách hàng, bối cảnh và mục tiêu kinh doanh. Họ biết khi nào cần mềm mỏng và khi nào cần dứt khoát. AI có thể hỗ trợ, nhưng chưa thể thay toàn bộ vai trò đó. Vì vậy, nói AI thay toàn bộ con người là quá đơn giản.
Người biết dùng AI sẽ có lợi thế
Câu hỏi thực tế hơn là ai sẽ làm việc tốt hơn với AI. Người biết dùng AI có thể bắt đầu nhanh hơn. Họ có thể tạo bản nháp nhanh hơn và xử lý thông tin nhanh hơn. Nhưng họ vẫn cần chuyên môn để kiểm tra kết quả. AI làm tăng lợi thế của người biết học.
Điều này tạo ra khoảng cách mới trong đội ngũ. Không phải giữa người và máy, mà giữa người biết dùng AI và người không biết dùng AI. Doanh nghiệp cần chú ý khoảng cách này. Nếu không đào tạo, năng lực nội bộ sẽ không đồng đều. Một số người đi rất nhanh, còn số khác bị bỏ lại.
Công việc sẽ được thiết kế lại
AI không chỉ làm nhanh việc cũ. Nó còn khiến doanh nghiệp phải thiết kế lại công việc. Một nhân viên có thể dành ít thời gian hơn cho bản nháp. Họ sẽ dành nhiều thời gian hơn cho kiểm tra, phân tích và phối hợp. Quản lý cũng cần thay đổi cách giao việc.
Trước đây, quản lý giao việc cho người. Bây giờ, quản lý cần biết phần nào người làm và phần nào AI hỗ trợ. Đây là năng lực mới. Nó không tự xuất hiện chỉ vì công ty mua công cụ. Quản lý cần được đào tạo để dẫn dắt thay đổi này.
Kết luận
AI sẽ thay đổi công việc, nhưng không đơn giản là thay thế con người. AI thay đổi cách con người tạo giá trị. Những tác vụ lặp lại sẽ được hỗ trợ nhiều hơn. Những kỹ năng như đặt vấn đề, kiểm chứng và giao tiếp sẽ quan trọng hơn. Doanh nghiệp hiểu đúng điều này sẽ đào tạo nhân viên tốt hơn.
HVCG có thể giúp doanh nghiệp xây chương trình đào tạo AI giúp nhân viên hiểu đúng, dùng đúng và phát triển vai trò mới
